DOE-AVOND 17 MAART 2026
ALGEMENE UITLEG
Op 17 maart 2026 zullen we op de DOE-avond van fotoclub F70 Rijswijk experimenteren met lange sluitertijden waarbij we een flitser en een daglichtlamp gebruiken.
Die avond zal een model aanwezig zijn en we proberen onderstaande foto's (scroll naar beneden) na te maken. Als je mee wilt doen dien je de volgende voorbereidingen te treffen.
- Fototoestel met een zoomlens tussen de 24 en 70 mm.
- Een statief.
- De flitser wordt handmatig met een trigger bediend. Dus elk merk fototoestel kan gebruikt worden.
- Weten hoe je je fototoestel op BULB zet (sluiter is open als de ontspanknop is ingedrukt)
- Je moet weten hoe je je toestel op manual focus zet.
- USB Type C aansluiting op toestel, want we schieten thethered. ( reslutaat direct op de beamer te zien)
De voorbereidingen zijn zeer belangrijk, want we willen die avond geen tijd verliezen om alles uit te leggen.
Lukt dit niet, dan kan je altijd komen kijken. We hebben 1 opstelling en alles zal via de beamer te volgen zijn. Omdat we maar 1 opstelling hebben, zullen we om de beurt foto's kunnen maken. Dit houdt in dat we per persoon niet alle settings kunnen fotograferen.
Wie welke setting fotografeert, zal geloot worden.
Hoewel bij sommige settings met meerdere fotografen tegelijkertijd geschoten kan worden, doen we dit niet. Het is namelijk dan heel lastig voor het model om zich goed te concentreren en als meerdere toestellen op je gericht zijn, kan dat zeer confronterend overkomen.
OMGANG MET HET MODEL
Nimmer mag het model, haar haar en kleding door de fotograaf aangeraakt worden. Ook niet een schouderklopje. Moet iets aan de kleding veranderd worden, vraag dan aan het model om datzelf te doen of, na haar toestemming, door een andere vrouw.
Begrijpt het model een bepaalde pose niet, bv een positie van de hand, en je moet het model aanraken om die pose uit te leggen, dan mag dat als ze daar expliciet toestemming voor gegegeven heeft.
Blijf altijd op gepaste ( 1 meter) afstand van het model. Moet je toch om een of andere reden dichterbij komen, dan dien je daarvoor toestemming vragen.
- Fototoestel met een zoomlens tussen de 24 en 70 mm.
- Een statief.
- De flitser wordt handmatig met een trigger bediend. Dus elk merk fototoestel kan gebruikt worden.
- Weten hoe je je fototoestel op BULB zet (sluiter is open als de ontspanknop is ingedrukt)
- Je moet weten hoe je je toestel op manual focus zet.
- USB Type C aansluiting op toestel, want we schieten thethered. ( reslutaat direct op de beamer te zien)
De voorbereidingen zijn zeer belangrijk, want we willen die avond geen tijd verliezen om alles uit te leggen.
Lukt dit niet, dan kan je altijd komen kijken. We hebben 1 opstelling en alles zal via de beamer te volgen zijn.
Hoewel bij sommige settings met meerdere fotografen tegelijkertijd geschoten kan worden, doen we dit niet. Het is namelijk dan heel lastig voor het model om zich goed te concentreren en als meerdere toestellen op je gericht zijn, kan dat zeer confronterend overkomen.
OMGANG MET HET MODEL
Nimmer mag het model, haar haar en kleding door de fotograaf aangeraakt worden. Ook niet een schouderklopje. Moet iets aan de kleding veranderd worden, vraag dan aan het model om datzelf te doen of, na haar toestemming, door een andere vrouw.
Begrijpt het model een bepaalde pose niet, bv een positie van de hand, en je moet het model aanraken om die pose uit te leggen, dan mag dat als ze daar expliciet toestemming voor gegegeven heeft.
Blijf altijd op gepaste ( 1 meter) afstand van het model. Moet je toch om een of andere reden dichterbij komen, dan dien je daarvoor toestemming vragen.
*****************************************
RECHTEN VAN DE FOTO'S
Met het model zijn geen financiele afspraken gemaakt, maar dat houdt niet in dat er geen rechten/plichten zijn.
In dit geval werken we TFP ( Time for Prints). Dit betekent dat we het model een aantal van onze beste foto's aan haar geven. Zowel de fotograaf als het model hebben de niet-commerciele rechten.
Het model mag de foto's op haar eigen social media plaatsen. Ook mag het model de foto's gebruiken voor haar eigen promotie, b.v. het plaatsen op de site van een modellenbureau. De fotograaf mag de foto's op zijn/haar social media zetten.
Het model beslist of haar naam en hoe haar naam vermeld mag worden bij plaatsing van de foto's door de fotograaf. Zij hoeft de naam van de fotograaf niet te vermelden bij plaatsing. Mag wel maar dan in onderling overleg.
Wil een van de partijen de foto's commercieel gebruiken dan dient er een onderlinge afspraak gemaakt te worden tussen fotograaf, organisatie/regisseur en model.
Als organisator /regisseur van de foto's mag ik ook nog een aantal aanvullende eisen stellen.
- Wil de fotograaf de foto's op een social media plaatsen, waarvan hij geen beheerder is, moet hij expliciet toestemming van het model hebben. Dit houdt ook in dat het model toestemming moet geven als we deze op de instagram site van F70 willen plaatsen. Ook voor plaatsing op de WhattsApp- groep geldt deze regel.
- De foto's mogen niet gebruikt worden voor externe en interne wedstrijden, aangezien ze onder regie van een andere fotograaf zijn gemaakt. ( algemene regel)
Met het model zijn geen financiele afspraken gemaakt, maar dat houdt niet in dat er geen rechten/plichten zijn.
In dit geval werken we TFP ( Time for Prints). Dit betekent dat we het model een aantal van onze beste foto's aan haar geven. Zowel de fotograaf als het model hebben de niet-commerciele rechten.
Het model mag de foto's op haar eigen social media plaatsen. Ook mag het model de foto's gebruiken voor haar eigen promotie, b.v. het plaatsen op de site van een modellenbureau. De fotograaf mag de foto's op zijn/haar social media zetten.
Het model beslist of haar naam en hoe haar naam vermeld mag worden bij plaatsing van de foto's door de fotograaf. Zij hoeft de naam van de fotograaf niet te vermelden bij plaatsing. Mag wel maar dan in onderling overleg.
Wil een van de partijen de foto's commercieel gebruiken dan dient er een onderlinge afspraak gemaakt te worden tussen fotograaf, organisatie/regisseur en model.
Als organisator /regisseur van de foto's mag ik ook nog een aantal aanvullende eisen stellen.
- Wil de fotograaf de foto's op een social media plaatsen, waarvan hij geen beheerder is, moet hij expliciet toestemming van het model hebben. Dit houdt ook in dat het model toestemming moet geven als we deze op de instagram site van F70 willen plaatsen. Ook voor plaatsing op de WhattsApp- groep geldt deze regel.
- De foto's mogen niet gebruikt worden voor externe en interne wedstrijden, aangezien ze onder regie van een andere fotograaf zijn gemaakt. ( algemene regel)
DE OPSTELLING, 3S, F9, ISO80, 24,5mm
Zoals op bovenstaande foto te zien is maken we gebruik van een flitser en een daglichtlamp. Op de foto is een stripbox gebruikt als flitser maar op de
avond zelf zullen we hiervoor een rapportageflitser gebruiken en laten we zien hoe we daarmee eenvoudig een studio-opstelling maken.
De achtergrond is zwart, daarvoor gebruiken we een zwarte doek. Verder zal tijdens het maken van de foto de ruimte geheel donker worden gemaakt.
Hoe minder licht, des te beter en dus ook mooier de foto. Dit is nodig omdat we met lange sluitertijden werken.
Als je goed op de foto kijkt , zal je zien dat de flitser iets is weggedraaid van de achtergrond en er een grid opzit. Dit omdat we zo min mogelijk licht op de achtergrond willen hebben.
De daglichtlamp, die gedurende de hele sluitertijd licht geeft, staat vanaf de kamera gezien achter het model en is ook weggedraaid van de achtergrond. Kleppen zorgen ervoor dat er geen licht op de achtergrond komt. Mocht je thuis geen daglichtlamp hebben, kan er ook gewerkt worden met een zaklantaarn.
Tijdens het maken van deze foto was het al behoorlijk schemerig buiten, maar door de lange sluitertijd lijkt het of er nog veel licht is.
Als je goed op de foto kijkt , zal je zien dat de flitser iets is weggedraaid van de achtergrond en er een grid opzit. Dit omdat we zo min mogelijk licht op de achtergrond willen hebben.
De daglichtlamp, die gedurende de hele sluitertijd licht geeft, staat vanaf de kamera gezien achter het model en is ook weggedraaid van de achtergrond. Kleppen zorgen ervoor dat er geen licht op de achtergrond komt. Mocht je thuis geen daglichtlamp hebben, kan er ook gewerkt worden met een zaklantaarn.
Tijdens het maken van deze foto was het al behoorlijk schemerig buiten, maar door de lange sluitertijd lijkt het of er nog veel licht is.
*****************************************
DUBBELE BELICHTING, foto van Wim Moortgat
Hoe maken we deze foto
Op bovenstaande foto is het model 5 keer belicht, maar wij beginnen met twee.
- Maak een plan in je hoofd welke 2 posities het model gaat aannemen.
- Bespreek je plan met het model.
- Laat het model de eerste positie innemen.
- Laat haar dan de tweede positie innemen.
- Gok ongeveer hoe lang ze hierover doet.
- Zet je kamera op statief.
- Stel de tijd in op Bulb, iso 100 /200, F9
- model hoeft nog niet op de foto, we fotograferen alleen de achtergrond.
- Zorg dat de ruimte zo donker mogelijk is, druk de ontspanknop in. Flitser staat uit.
- De tijd dat de sluitertijd open is, is de tijd die we gemeten hebben plus 1,5 seconde.
- We willen een geheel zwarte foto hebben ( alle omgevingslicht is weggefilterd)
- Is de foto de eerste keer te licht, verklein het diafragma net zolang totdat de foto geheel zwart is.
- Is de foto de eerste keer direct donker dan zijn we nog niet tevreden. Vergroot het diafragma net zo lang to we wat licht zien. Neem dan het voorlaatste diafragma waar alles nog donker was. Wij willen namelijk met het meest open diafragma fotograferen waarop alles nog donker is. Dan hebben we de minste flitspower nodig. Zeker belangrijk omdat we met een rapportageflitser flitsen.
Als we de geschatte sluitertijd, de iso en het diafragma hebben bepaald, dan laten we het model op de eerste positie plaats nemen. We stellen globaal scherp op haar en zet dan het toestel op manual focus. Krijg je haar niet scherp richt dan een licht op haar of doe het grote licht even aan.
We zetten de flitser op de juiste plaats, stellen deze op halve kracht in. We pakken de trigger van de flitser in onze hand, drukken op de bulbknop en laten we de flitser afgaan. Dan laten we de ontspanknop los. (sluitertijd mag nu kort zijn, is nu niet van belang)
We doen dit net zo lang totdat het model goed belicht wordt door de flitser. Dat kan met een lichtmeter, maar doordat we het resultaat direct op het scherm zien, kan het ook met het oog. Iedereen krijgt hier hulp bij.
Als de flitser is ingesteld, maken we de echte foto.
Model gaat naar de eerste positie, we zetten de kamera op auto focus, stellen goed scherp op de ogen en zetten de kamera weer op manual focus.
Druk de bulpknop in, laat de fits afgaan. Dit is de trigger voor het model om naar positie twee te gaan. Zodra ze daar is, flits dan weer en laat de bulbknop los.
VARIATIE EN TIPS
- je kan er ook voor kiezen om scherp te stellen op de tweede positie. ligt eraan wat je wilt.
- probeer bij het bepalen van de beide posities de ogen even ver van de kamera te hebben. (goed voor de scherpte)
- indien het model met haar gezicht wegdraaid van de flitser, dan wordt dat donker. Je hebt dan een assistent nodig die als het model van positie verwisselt snel de flitser meebeweegt.
- blijkt het gehele proces toch te lang duren wat sluitertijd betreft, pak dan een stuk karton en houdt dat voor de lens ( laat iemand dat doen) zodra het model van positie wisselt. We kunnen dan de sluiter wat langer openhouden.
- Maak een plan in je hoofd welke 2 posities het model gaat aannemen.
- Bespreek je plan met het model.
- Laat het model de eerste positie innemen.
- Laat haar dan de tweede positie innemen.
- Gok ongeveer hoe lang ze hierover doet.
- Zet je kamera op statief.
- Stel de tijd in op Bulb, iso 100 /200, F9
- model hoeft nog niet op de foto, we fotograferen alleen de achtergrond.
- Zorg dat de ruimte zo donker mogelijk is, druk de ontspanknop in. Flitser staat uit.
- De tijd dat de sluitertijd open is, is de tijd die we gemeten hebben plus 1,5 seconde.
- We willen een geheel zwarte foto hebben ( alle omgevingslicht is weggefilterd)
- Is de foto de eerste keer te licht, verklein het diafragma net zolang totdat de foto geheel zwart is.
- Is de foto de eerste keer direct donker dan zijn we nog niet tevreden. Vergroot het diafragma net zo lang to we wat licht zien. Neem dan het voorlaatste diafragma waar alles nog donker was. Wij willen namelijk met het meest open diafragma fotograferen waarop alles nog donker is. Dan hebben we de minste flitspower nodig. Zeker belangrijk omdat we met een rapportageflitser flitsen.
Als we de geschatte sluitertijd, de iso en het diafragma hebben bepaald, dan laten we het model op de eerste positie plaats nemen. We stellen globaal scherp op haar en zet dan het toestel op manual focus. Krijg je haar niet scherp richt dan een licht op haar of doe het grote licht even aan.
We zetten de flitser op de juiste plaats, stellen deze op halve kracht in. We pakken de trigger van de flitser in onze hand, drukken op de bulbknop en laten we de flitser afgaan. Dan laten we de ontspanknop los. (sluitertijd mag nu kort zijn, is nu niet van belang)
We doen dit net zo lang totdat het model goed belicht wordt door de flitser. Dat kan met een lichtmeter, maar doordat we het resultaat direct op het scherm zien, kan het ook met het oog. Iedereen krijgt hier hulp bij.
Als de flitser is ingesteld, maken we de echte foto.
Model gaat naar de eerste positie, we zetten de kamera op auto focus, stellen goed scherp op de ogen en zetten de kamera weer op manual focus.
Druk de bulpknop in, laat de fits afgaan. Dit is de trigger voor het model om naar positie twee te gaan. Zodra ze daar is, flits dan weer en laat de bulbknop los.
VARIATIE EN TIPS
- je kan er ook voor kiezen om scherp te stellen op de tweede positie. ligt eraan wat je wilt.
- probeer bij het bepalen van de beide posities de ogen even ver van de kamera te hebben. (goed voor de scherpte)
- indien het model met haar gezicht wegdraaid van de flitser, dan wordt dat donker. Je hebt dan een assistent nodig die als het model van positie verwisselt snel de flitser meebeweegt.
- blijkt het gehele proces toch te lang duren wat sluitertijd betreft, pak dan een stuk karton en houdt dat voor de lens ( laat iemand dat doen) zodra het model van positie wisselt. We kunnen dan de sluiter wat langer openhouden.
*****************************************
LANGE SLUITERTIJD KLEDING, 4S, F9, ISO 80, 24mm
De bovenstaande foto lijkt anders dan de foto met de dubbele belichting, maar een aantal technieken is hetzelfde.
Hier laten we het model een paar meter lopen met een kleurrijke jurk aan. Tijdens het lopen is de sluiter open en staat de daglichtlamp aan. Als ze op haar eindpositie komt, dan gaat de flits af. Zie foto over de opstelling.
- Zet je fototoestel op statief.
- Laat het model haar eindpostie innemen en markeer de plaats zodanig dat ze steeds uitkomt op dezelfde plaats (is van belang i.v.m. met de focussing)
- Stel globaal scherp op haar. Ze toestel op manual focus.
- Plaats de flitser en zoek de juiste sterkte (voor uitleg zie vorige foto)
- Laat het model de beginpositie aannemen en vraag haar langzaam naar de eindpositie te lopen.
- Neem de tijd op en tel er 1.5 seconden bij op.
- Stel nu de iso en diafragma in zodat de foto zonder lamp en flits helemaal zwart is. (voor uitleg zie vorige foto)
- Druk de bulbknop in en laat het model nu dezelfde route lopen maar met de daglamp aan. (flitser nog uit). Tip: stel de lamp zwak in, zo rond 7% power.
- Is ze op de eindpositie dan laat je de bulbknop los.
- Beoordeel het resultaat op de beamer. De kleuren op de beamer zullen wat zwakker en doffer overkomen dan op deze foto's. De reden is dat bij dit soort foto's de kleuren in lightroom/photoshop opgetrokken moeten worden.
- Ben je tevreden, laat dan het model weer naar de eindpositie gaan en stel scherp op de ogen en zet het toestel op manual focus.
- Model gaat naar beginpositie. Druk de bulbknop in en zeg ja tegen het model.
- Model gaat lopen en gaat stilstaan op de eindpositie. Dan laat je de flitser handmatig afgaan en stop de belichting op de kamera.
- Analyseer samen met het model het resultaat en corrigeer indien nodig.
VARIATIE EN TIPS
- laat het model wat langzamer en sneller lopen.
- afhankelijk van de soort jurk, probeer er mee te zwieren.
- tijdens het lopen kan het model ronddraaien.
- tijdens het lopen kan het model even stil staan en dan weer doorlopen.
- laat model gekleurde doeken gebruiken waarmee ze kan zwaaien (zie foto hieronder). Doeken worden meegenomen.
- Laat model naar het eindpunt lopen , maar flits ook nog een keer halverwege. (zie onderste foto)
ZWAAIENDE KAMERA
Plaats het model zo dat ze naar de kamera kijkt.
- Zet de flitser schuin voor haar, maar zodanig dat de achtergrond niet wordt geraakt ( featheren genoemd)
- Zet de daglichtlamp aan.
- Druk op de ontspanknop (nog steeds in bulb mode), laat de flitser afgaan en beweeg de kamera langzaam heen en weer en laat dan de ontspanknop los.
- Deze foto kan ook uit de hand genomen worden.
- In plaats van de kamera te bewegen, kan je ook in- en uitzoomen.
HAND IN HAND LOPEN
Dit is wat lastiger. Technisch niet, maar wel voor het model.
Model loopt ongeveer een meter, staat stil en steekt haar linkerhand uit. Fotograaf flitst. Dan loopt model naar haar eindpositie en brengt haar hand naar achteren. Fotograaf flitst weer en stopt de belichting.
De kunst is dat de beide handen (eerte en tweede flits) op dezelfde plaats zijn. Dit vergt meestal meerdere pogingen. Maar als het lukt!!!
Je moet dit soort foto's een aantal keren proberen, maar als je de truc onder de knie hebt, kan je legio's variaties verzinnen. En het leuke is, je kan nooit dezelfde foto weer maken. Elke foto is anders.
Veel plezier
Hier laten we het model een paar meter lopen met een kleurrijke jurk aan. Tijdens het lopen is de sluiter open en staat de daglichtlamp aan. Als ze op haar eindpositie komt, dan gaat de flits af. Zie foto over de opstelling.
- Zet je fototoestel op statief.
- Laat het model haar eindpostie innemen en markeer de plaats zodanig dat ze steeds uitkomt op dezelfde plaats (is van belang i.v.m. met de focussing)
- Stel globaal scherp op haar. Ze toestel op manual focus.
- Plaats de flitser en zoek de juiste sterkte (voor uitleg zie vorige foto)
- Laat het model de beginpositie aannemen en vraag haar langzaam naar de eindpositie te lopen.
- Neem de tijd op en tel er 1.5 seconden bij op.
- Stel nu de iso en diafragma in zodat de foto zonder lamp en flits helemaal zwart is. (voor uitleg zie vorige foto)
- Druk de bulbknop in en laat het model nu dezelfde route lopen maar met de daglamp aan. (flitser nog uit). Tip: stel de lamp zwak in, zo rond 7% power.
- Is ze op de eindpositie dan laat je de bulbknop los.
- Beoordeel het resultaat op de beamer. De kleuren op de beamer zullen wat zwakker en doffer overkomen dan op deze foto's. De reden is dat bij dit soort foto's de kleuren in lightroom/photoshop opgetrokken moeten worden.
- Ben je tevreden, laat dan het model weer naar de eindpositie gaan en stel scherp op de ogen en zet het toestel op manual focus.
- Model gaat naar beginpositie. Druk de bulbknop in en zeg ja tegen het model.
- Model gaat lopen en gaat stilstaan op de eindpositie. Dan laat je de flitser handmatig afgaan en stop de belichting op de kamera.
- Analyseer samen met het model het resultaat en corrigeer indien nodig.
VARIATIE EN TIPS
- laat het model wat langzamer en sneller lopen.
- afhankelijk van de soort jurk, probeer er mee te zwieren.
- tijdens het lopen kan het model ronddraaien.
- tijdens het lopen kan het model even stil staan en dan weer doorlopen.
- laat model gekleurde doeken gebruiken waarmee ze kan zwaaien (zie foto hieronder). Doeken worden meegenomen.
- Laat model naar het eindpunt lopen , maar flits ook nog een keer halverwege. (zie onderste foto)
ZWAAIENDE KAMERA
Plaats het model zo dat ze naar de kamera kijkt.
- Zet de flitser schuin voor haar, maar zodanig dat de achtergrond niet wordt geraakt ( featheren genoemd)
- Zet de daglichtlamp aan.
- Druk op de ontspanknop (nog steeds in bulb mode), laat de flitser afgaan en beweeg de kamera langzaam heen en weer en laat dan de ontspanknop los.
- Deze foto kan ook uit de hand genomen worden.
- In plaats van de kamera te bewegen, kan je ook in- en uitzoomen.
HAND IN HAND LOPEN
Dit is wat lastiger. Technisch niet, maar wel voor het model.
Model loopt ongeveer een meter, staat stil en steekt haar linkerhand uit. Fotograaf flitst. Dan loopt model naar haar eindpositie en brengt haar hand naar achteren. Fotograaf flitst weer en stopt de belichting.
De kunst is dat de beide handen (eerte en tweede flits) op dezelfde plaats zijn. Dit vergt meestal meerdere pogingen. Maar als het lukt!!!
Je moet dit soort foto's een aantal keren proberen, maar als je de truc onder de knie hebt, kan je legio's variaties verzinnen. En het leuke is, je kan nooit dezelfde foto weer maken. Elke foto is anders.
Veel plezier
*****************************************
